X

Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ?

      Her başlangıcın bir sonu olduğu insan ömrünün doğumla başlayan yaşamı ölümle sona ere. Yazımızda mükellef olan bir kişinin yapması gereken vergisel ve SGK işlemleri ile bilmesi gereken diğer bilgiler hakkında açıklamalar yapacağız.  Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ?

Ölüm Halinde İlk Yapılacak İşlem Veraset İlamı Çıkartmak Olacaktır

Ölüm halinde ilk yapılması gereken yasal mirasçıların toplu olarak veya bireysel olarak veraset ilamı çıkartması gerekir. Veraset ilamı mirasçıların ölenin malvarlığında ki miras paylarını gösterir. Veraset ilamı Sulh Hukuk Hakimliklerinde veya noterlerden çıkartılabilir. Sulh Hukuk Hakimliklerinde veraset ilamı için ödeyeceğiniz ücret daha azdır. Ancak vakit kaybınız olabilir.

Mirasçılar Vergi Dairesinde Hangi İşlemleri Yapması Gerekir ?

Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ? 213 Sayılı vergi Usul Kanunun 164. maddesine göre ölüm iş bırakma hükmünde olduğunu belirtmiştir. Mirasçılar
tarafından vergi dairesinde yapılacak ilk iş, iş bırakma dilekçesi ile ölüm olayının vergi dairesine bildirilmesidir. Mirasçılardan herhangi birinin ölüm olayını vergi dairesine bildirmesi yeterlidir.  Hepsinin bildirilmesine gerek yoktur.

İşin terk edilmesinin bildirilmesi normal şartlarda bir ay olarak düzenlenmiştir. Ölüm halinde ise bu sürelere 3 ay eklenecek. Kısacası ölüm olayından sonra varisler üç ay içinde iş bırakma bildirimini yapmak zorundalar.

Mirasçılar iş bırakma olayını süresinde bildirmezse bildirim yapmadığı için 213 Sayılı VUK 352-2/4’e göre ceza kesilir. Ceza her mirasçı için ayrı ayrı kesilir.

    Ölüm Halinde Mirasçıların Vergi Borçlarından Mirasçıların Sorumluluğu Nedir ?

Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ? 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 12. Maddesi  yasal mirasçıların sorumluluğunu düzenlemiştir. Buna göre mirasçılar borçlardan miras payları oranında sorumludur. Konuyla ilgili olarak basit bir örnek verecek olursak. Murisin vergi dairesine 2000 TL borcu var. Mirasçı olarak geriye eşi ve üç çocuğu kaldı. Miras payları bilindiği üzere sağ kalan eşe dörtte biri kalanlar ise çocuklar arasında eşit paylar olarak bölüştürülür. Buna göre Eş bir çocuklara da üç hisse kaldığından ve toplamda üç çocuk olduğundan her bir çocuğa da bir hisse düşer buna göre:

  • Eşin borcu: 1/4 hisseye karşılık olarak 500 TL.
  • 1. Çocuğa : 1/4 hisseye karşılık 500 TL.
  • 2. Çocuğa : 1/4 hisseye karşılık 500 TL.
  • 3. Çocuğa : 1/4 hisseye karşılık 500 TL.

şeklinde olur.

Ölen Kişinin Vergi Borçları Ödenmez ise Ne Olur ?

213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 112 Maddesi özel ödeme zamanlarını düzenlemiştir.

Bu düzenlemeye göre:

  • Memleketi terk ve ölüm gibi mükellefiyetin kalkmasını mucip haller dolayısıyla beyan üzerine tarh olunan vergiler, beyanname verme süreleri içinde ödenir.
  • Mükellefin, vadeleri mezkûr süreden sonra gelen vergileri de aynı süre içinde alınır.

  • Memleketi terk edenlerin, ölenlerin veya benzeri haller dolayısıyla mükellefiyetleri kalkanların ikmalen, re’sen veya idarece tarh olunan vergileri tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir.

  • Bu fıkrada yazılı tahsil süreleri Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun mucibince teminat gösterildiği takdirde, Vergi Kanunu ile belli taksit zamanına kadar ve taksit zamanı geçmiş ise üç ay uzatılır.

şeklindedir.

Mirasçılar Murisin Borcunu Ödemez ise Takip İşlemleri ile Karşı Karşıya Kalır ?

Borçlunun ölümü halinde, mirası reddetmemiş yasal mirasçılar hakkında 6183 sayılı kanun hükümlerine takip işlemleri yapılacaktır.

Ölüm Halinde Vergi Cezaları Kalkar mı ?

213 Sayılı Vergi Usulu Kanunun 372. maddesine göre vergi cezalarının ölüm halinde kalkacağını düzenlemiştir. Ölüm halinde cezaların kalkması cezaların şahsiliği ilkesinden kaynaklanmaktadır. Eğer ki ölüm halinde vergi cezaları kalkmaz ise başka birinin suç veya kusuru için başka bir kişiye ceza verilmiş olacaktır. Kısacası ölüm halinde ölen kişini vergi cezaları,trafik cezaları kalkar.

Ölüm Halinde ÖKC (Yazarkasa)Ne Olacak ?

Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ? Gelir Vergisi Kanunu’nun 81’inci maddesine göre ferdi bir işletme sahibinin ölümü nedeniyle. Varlıklarının kanuni mirasçılarına devrinde, varlıklarla birlikte ödeme kaydedici cihazda devir olacaktır. 1996/1 Seri No’lu KDV Mükelleflerinin ÖKC Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun’a İlişkin İç Genelge uyarınca devir sonucunda ödeme kaydedici cihazın mali hafızasının değiştirilmesi zorunlu değildir.

Muristen varislere devredilen ödeme kaydedici cihazın 1996/1 Seri No’lu KDV mükelleflerinin ÖKC Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun’a İlişkin İç Genelgeye göre murisin vefat tarihine kadar olan hasılatının tespit edilerek 60 Seri No’lu Genel Tebliğ uyarınca gerekli devir işlemlerinin yapılması gerekmektedir.

Ölüm Halinde Defterler Kullanılabilir mi ?

246 seri no’lu VUK Genel Tebliğine göre işi bırakan mükellefler, notere tasdik ettirdikleri veya anlaşmalı matbaalara bastırdıkları belgelerden kullanılmamış olanlar ile en son kullandıkları ciltleri işi bırakma bildiriminde bulunacakları süre içinde bağlı bulundukları vergi dairelerine ibraz ederek kullanılmamış belgelerini iptal ettirmeleri gerekmektedir.  Her ne kadar ölüm işi bırakma olarak kabul edilmişse de VUK’nun mükerrer 257. maddesinde yer alan yetkiye dayanılarak, 2001/1 sıra no’lu VUK İç Genelgesi ile murisin ölümünden itibaren aralıksız işe devam edecek mirasçıların, murisin mevcut defter ve belgelerinin ölüm tarihini içeren hesap dönemi sonuna kadar kullanılmasına izin verilmiştir. Ancak işe devam eden mirasçılar söz konusu hesap döneminin son ayı içinde yeni hesap dönemi için kendi adlarına defter tasdik ettirmeleri ve usulüne uygun olarak belgelerini anlaşmalı matbaalara bastırmak veya notere tasdik ettirmek suretiyle kullanmaları gerekmektedir.

Varis Murisin İşe Devam Ettirmesi Halinde İşe Başlamayı Ne Kadar Sürede Bildirmesi Gerekir ?

Mirasçılar tarafından ölen kişinin işini devam ettirmek isterse  ölüm tarihi itibariyle murisin  mükellefiyeti düşer. işe devam edecek olan mirasçıların işe başlaması gerçekleşir.

213 Sayılı  VUK’nun 168. maddesinde işe başlama bildiriminin işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde yapılması gerektiği belirtilmiştir. Mirasçılar tarafından işe başlama bildiriminin ne zaman yapılacağına dair bir Düzenleme yapılmamıştır.  Maliye Bakanlığınca yayınlanan 2001/1 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu İç Genelgesinde mirasçıların işe başlamayı ne kadar sürede yapması gerektiği ile ilgili açıklama getirilmiştir. Murisin ölümünden itibaren mirasçıların aynı işe aralıksız devam etmeleri durumunda,  ölüm tarihinin muris için işi bırakma, mirasçıları için işe başlama olarak kabul edilmesi, işe devam edecek olan mirasçıların ölüm tarihini takip eden bir ay içinde bildirimde bulunmaları gerektiği belirtilmiştir.

Belirtilen süre içinde bildirimde bulunulmadığı takdirde 213 sayılı VUK’un 352/I-7 maddesine göre usulsüzlük cezası kesilir.

Ölüm Halinde Yapılması Gereken Vergisel İşlemler Nelerdir ?

.

 

 

Kemal Çetin: